1.PATLAMAYA KARŞI KORUMANIN
(EXPLOSION PROTECTION)
TEMEL FİZİKSEL İLKELERİ ve TANIMI
Patlama yanabilir bir maddenin oksijenle
ani bir biçimde kimyasal bir reaksiyona girmesi sonucu yüksek miktarda
enerjinin açığa çıkmasıdır.Yanabilir maddeler gaz, buhar, duman ve toz
halinde bulunabilirler. Ateş veya patlamanın olabilmesi için üç şartın
gerçekleşmesi zorunludur.
1) Yanabilir madde
2) Oksijen
3) Ateşleme kaynağı

Güvenlik hususları için bu şartların belli karakteristik
özellikleri gereklidir. Patlayıcı sıvının parlama noktası; sıvının,
yüzeyindeki havayla birlikte ateşlenebilecek karışımı oluşturabilecek
yeterlikte yoğunluğa sahip buharı ateşleyebilecek en düşük sıcaklıktır
(normal hava basıncı altında). Eğer yanıcı sıvının parlama noktası ortaya
çıkan en yüksek sıcaklığın çok üzerinde ise patlayıcı atmosfer
oluşmayabilir. Çeşitli sıvıların karışımının parlama noktası tek tek
sıvıların parlama noktasından daha düşük olabilir.
Yanıcı sıvılar, Yanıcı Sıvılarla ilgili Alman Teknik
Düzenlemeleri (TRbF) tarafından dört tehlikeli gruba ayrılmışlardır:
Tehlike Sınıfı
|
Alevlenme noktası
|
|
AΙ |
< 21 ˚C |
|
AΙΙ |
21 – 55 ˚C |
|
AΙΙΙ |
>55 – 100 ˚C |
|
B |
< 21 ˚C, 15 ˚C de suda
çözünebilir |
Patlayıcı bir atmosferin oluşması için
yanabilir maddenin belli bir yoğunlukta bulunması gerekmektedir.

Eğer karışım çok düşük yoğunlukta ise
(zayıf karışım) ya da çok yüksek yoğunluktaysa (zengin karışım), patlama
olmaz, sadece yavaş bir yanma tepkimesi olur ya da hiç olmaz. Karışım sadece en düşük ya
da en yüksek patlama sınırları arasında ise ateşlendiği zaman patlama
tepkimesi verir. Patlama sınırları çevredeki atmosfere ve havadaki oksijen
oranına bağlıdır.
|
madde
ismi |
alt patlama sınırı
[ vol. % ] |
üst patlama sınırı
[ vol. % ] |
|
Asetilen |
2.3 |
78.0 (kendinden
ayrışan ) |
|
Etilen |
2.3 |
32.4 |
|
Gazolin |
~0.6 |
~8 |
|
Benzol |
1.2 |
8 |
|
Doğal gaz |
4.0 (7.0) |
13.0 (17.0) |
|
Kızgın yağ/mazot |
~0.6 |
~6.5 |
|
Metan |
4.4 |
16.5 |
|
Propan |
1.7 |
10.9 |
|
Karbon disülfit |
0.6 |
60.0 |
|
Havagazı |
4.0 (6.0) |
30.0 (40.0) |
|
Hidrojen |
4.0 |
77.0 |
Tablo, yanabilir gazların ve buharların
güvenlik karakterlerini göstermektedir.
Bir atmosfer, eğer insan yaşamı veya
çevre için bir tehlike varsa, tehlikeli ya da patlayıcı olarak tanımlanır.
Kapalı bir alandaki sadece bir kaç litre atmosfer bile tehlikeli olabilir.
|