4.3 Tesisat Yöntemleri 

Tehlikeli sahalardaki elektriksel tesisat için üç yöntem kullanılabilir:

1.Endirekt (direkt olmayan) girişli kablo sistemi

2.Direkt girişli kablo sistemi

3.Boru sistemi

Ayrı tipteki tesisat yöntemlerinde kullanılan elektrik cihazlarının teknik tasarımları birbirinden farklıdır.

Dünya çapında tesisat sistemleri;
solda: endirekt (direkt olmayan) girişli kablo sistemi
ortada: direkt girişli kablo sistemi
sağda: boru sistemi
 

Amerika Birleşik Devletlerindeki NEC 501-4 ile uyumlu olan Sınıf 1 ve Bölge (zone) 1’de yer alan bütün uygulamalarda sadece yalıtımlı boru sisteminin ya da mineral yalıtılmış kabloların (MI) kullanımına izin verilir. Bu sayede mineral yalıtılmış kablolar ısıtma hatları ve ateşe dayanıklı sinyal ve kontrol hatları olarak kullanılır. Kabloların ve hatların belli tiplerinin Bölge (zone) 2’de de kullanımına izin verilmiştir. Çeşitli sistemlerin karşılaştırılması aşağıda görülmektedir.

Kablo Sistemleri 

Kablo sistemleri en geniş olarak Avrupa’da kullanılır. Yüksek kaliteli kablolar ve hatlar üstü örtülmeden döşenir. Sadece mekanik hasarın beklenebileceği alanlarda, bu kablolar iki ucu açık olan  koruyucu boru içine alınarak döşenirler.

Endirekt (direkt olmayan) giriş durumunda, kablolar ve hatlar “artırılmış güvenlik (e)” koruma tipindeki bağlantı alanına kablo rakorları aracılığı ile taşınır ve “artırılmış güvenlik (e)” koruma tipindeki terminallere bağlanır. Her bir terminalden elektrik tesisatı “alev sızdırmaz (d)” koruma tipindeki muhafazaya, gene “alev sızdırmaz (d)” koruma tipindeki geçişlerle taşınır ve buradaki kontrol ekipmanına bağlanır.

“Alev sızdırmaz (d)” koruma tipindeki muhafazaya geçişler, direkt girişin tersine, fabrikada üretici tarafından monte edilirler ve bu sayede alev sızdırmaz muhafazanın rutin testlerinin yapılabilmesini mümkün kılar. 

Donanım mühendisi montaj sahasında bağlantı için, fabrika tarafından elektrik bağlantısı yapılmış alev sızdırmaz muhafazayı değil yalnızca bağlantı için kullanılan terminal kutusunu açar. Bu da hem montajı kolaylaştırmakta hem de montaj hatalarını azaltmaktadır.
 

Direkt giriş durumunda, iletim hatları  “alev sızdırmaz (d)” tipi muhafazaya doğrudan taşınır. Bu tip girişlerde sadece bu amaç için sertifikalandırılmış “alev sızdırmaz (d)” tipi kablo rakorları kullanılabilir. Esnek conta ve kablo kılıfı, içine  alevin  giremediği bir aralık meydan getirmek zorundadır. Bu nedenle donanım yerinin ve kablonun tipi ve yapısına bağlı olarak kablo rakorunun uygun seçimine dikkat edilmelidir. Bu girişte alev sızdırmaz muhafazanın başarısı, ilk olarak, donanım mühendisinin kabloların ve hatların döşemesi esnasında gösterdiği dikkate bağlıdır.

Borulu Sistem

Borulu sistemin kullanıldığı tesisat yönteminde, elektriksel hatlar, kapalı metal borular içinden tek damarlı elektrik teli olarak çekilirler. Teller borunun içerisinden muhafazaya direkt olarak girerler ve giriş noktasında durdurucu ile donatılırlar. Tüm borulu sistem, yani borular, durdurucular ve kullanılan tüm diğer bağlantı elemanları, “alev sızdırmaz (d)” tipi koruma sertifikasına sahip olmalıdır.

Durdurucunun amacı mahfazanın içinde olabilecek patlamanın boru hattının içine girmesini önlemektir. Aksi takdirde uzun silindirik borunun içinde önceden sıkışmanın bir sonucu olarak oldukça yüksek patlayıcı atmosfer oluşacaktır. Bu nedenle durdurucuların sadece giriş noktalarına değil belli aralıklarla hat boyunca konması önerilir. Yoğuşmanın birikebileceği alçak noktalara boşaltım kanalları (dren) kurulmalıdır.
 

4.4 Onarım ve Bakım

Tehlikeli bölgelerdeki elektriksel ekipmanın güvenliği için düzenli bakım gerekmektedir.  Bu çeşit bakımı ve onarımı yapan personel patlamaya karşı koruma uzmanının rehberliği altında çalışmalı ve dikkate değer tehlikelerle ilgili bilgilendirilmelidir. Herhangi bir değişiklik ya da onarım yapılmadan önce çalışma esnasında patlama tehlikesinin olmadığı sağlama alınmalıdır. Bunun için normal olarak resmi yazılı izin belgesi şirket yönetiminden alınmalıdır. Çalışmanın tamamlanmasından sonra hangi işin yapıldığı kaydedilmeli ve tüm ilgili düzenlemenin incelenmiş olduğu doğrulanmalıdır.
 

İlgili bir uzman patlamaya karşı koruma üzerinde olumsuz etkiye sahip olabilen kapsamlı değişiklikleri kontrol etmelidir. Eğer ilgilenilen cihazın üreticisi değişiklikleri yapmışsa bahsedilen durum gerekli değildir. Parçaları veya tamamen birleştirilmiş cihazları değiştirirken, patlamayla karşı korumalı cihazla ilgili karakteristik veriler  not edilmelidir. Sadece üreticiden  gelen orijinal parçalar kullanılmalıdır.

Kaynak:    Brochure "Basics of Explosion protection"   (R. Stahl Schaltgerate GmbH)